عاقبت هنر پیروز خواهد شد.

دوشنبه، ۴ شهريور ۱۳۹۸ ساعت ۱۹:۲۴ ۶۳۷
"هرگز روی برنگردان" فیلمی به کارگردانی و نویسندگی "فلوریان هنکل فون دونرسمارک" و محصول سال ۲۰۱۸ است. این فیلم برنده جایزه جیووانی جشنواره ونیز و نماینده کشور آلمان در اسکار بود و تام شیلینگ در نقش کورت بارنت، پائولا بیر در نقش الیزابت سیباند (اِلی)، سباستیان کخ در نقش پروفسور کارل سیباند، ساسکیا روزندال در نقش الیزابت می (خاله‌ی کورت) و الیور مازوکی در نقش آنتونیوس وان وِرتان (استادِ کورت) در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند.
در گیر و دار آغاز جنگ جهانی دوم و قدرت گرفتن حزب نازی، خاله الیزابت به دلیل حمله‌های عصبی با امضای پروفسور سیباند به تیمارستان فرستاده و همراه زنان معلول به روش دسته جمعی کشته می‌شود تا نسلی از آنها باقی نماند. تصویر محوی از این انتقال بیرحمانه بر ذهن خواهرزاده خردسال الیزابت، کورت، نقش‌می بندد.
با تصرف خاک آلمان توسط روس‌ها جنگ به پایان می‌رسد. کورتِ نوجوان برای تحصیل نقاشی به هنرستان می‌رود و برای اجرای نقاشی‌های دیواری مارکسیستی انتخاب می‌شود. او در هنرستان با دختری به نام الی آشنا می‌شود و از او خواستگاری می‌کند. پدر الی، پروفسور سیباند که هنوز تفکرات نژادپرستانه خود را کنار نگذاشته، سعی می‌کند که آنها را منصرف کند اما وقتی متوجه می‌شود که الی حامله است، نقشه‌ای می‌ریزد و جنین را سقط می‌کند. کورت که از نقاشی‌های سبک واقع‌گرای سوسیالیستی و کار برای حزب کارگری خسته شده، همراه الی به صورت پنهانی به آلمان غربی مهاجرت می‌کنند و برای ادامه تحصیل در رشته نقاشی به دانشگاه دوسلدورف می‌رود. او در آنجا با هنر مدرن آشنا می‌شود و تكنيك‌های مختلفی را امتحان می‌کند. استاد وان ورتان به آتلیه کورت می‌رود و از او می‌خواهد تا اثری را خلق کند که متاثر از خود او باشد. کورت با شنیدن این توصیه تمام آثار قبلی خود را در آتش می‌سوزاند. کورت پس از روزهای سترونی خود، همزمان با خبر بارداری الی، جرقه‌ای در ذهنش روشن می‌شود و عکسی از کودکی خود در آغوش خاله الیزابت را نقاشی می‌کند. تصویری رئالیستی اما محو. کورت با تابلوهايی بر اساس عکس‌های خانوادگی و پرسنلی، نمایشگاهی ترتیب می‌دهد و مورد استقبال همگان قرار می‌گیرد.
فیلم هرگز روی برنگردان در بستر یک داستان عاشقانه به مقوله هنر ناب و رسالت هنری هنرمند می‌پردازد. در صحنه ابتدایی، در یک نمایشگاه نقاشی در شهر درسدن، راهنمای نمایشگاه خطابه‌ای در نقد هنر مدرن ایراد می‌کند و منجر به تنفر کورت از نقاشی می‌شود. اما مسیر پر و پیچ خم زندگی، او را به سمت این هنر منحصر به فرد رهنمون می‌کند. هنری که می‌تواند در خدمت احزاب و جریان‌های سیاسی و اجتماعی به ورطه‌ی تکرار کشیده شود و در حد یک مهارت ابزاری تنزل یابد. هنری که می‌تواند در پی تقلیدهای بی‌پایه و اساس، تبدیل به شلنگ تخته‌های هنرمندنماهای عصر حاضر شود و یا هنری که ترکیبی از تکنیک و آگاهی و بهره‌گیری از تجربیات زیستی هنرمند باشد که بیانگر حسی اصیل است.
این دقیقا همان مسیری است که کورت می‌پیماید و از تکنسینی مواجب بگیر به هنرمندی که در قید و بند جهان مادی نیست، تبدیل می‌شود. فیلمساز برای ساخت شخصیت کورت بارنت به سراغ نقاش آلمانی گرهارد ریشتر رفته و به خوبی توانسته توجیهی برای تارنمایی واقع گرایانه‌ی تابلوهای او بیابد. چیزی که فیلمساز مدام بر آن تاکید می‌ورزد مفهوم زیبا بودن امر واقعی است. این واقعیتِ زشت که انسان‌ها گروه گروه زیر بمباران می‌سوزند و جان می‌بازند، می‌تواند با پرداخت زیبایی‌شناسانه بر جریده تاریخ حک شود و در حافظه بشر باقی بماند.
فیلم در کنار پرداختن به اینگونه مضامین به واسطه روایت داستان خود در سال‌های جنگ جهانی اول و دوران پس از آن، به جنایت‌های بشری که نازیست‌ها مرتکب شده‌اند می‌پردازد؛ این که چگونه این دیوانگانِ خودمحور، جایگاه خدایی برای خودشان متصور شده‌اند و درصدد اصلاح نژاد انسان برآمده‌اند. افرادی سرسپرده و ایدئولوژیک نظیر سیباند که بویی از انسانیت نبرده‌اند و صرفاً لقب پروفسور را یدک می‌کشند و با لباس حزب عرض اندام می‌کنند، حتی به همخون خود هم رحم نمی‌کنند تا مدال نوکری آقای دیکتاتورشان را بر سینه بیآویزند.
ایرادی که به اثر دونرسمارک وارد است پيرنگ رمان‌گونه فیلم است. فیلمساز علی‌رغم پرش‌های متوالی به دوران‌های مختلف زندگی کورت، نتوانسته به بیانی سینمایی دست يابد. او بدون در نظر گرفتن برش خاصی از زندگی قهرمانش، همچون یک نویسنده از بدو کودکی تا جوانی او را با تمام جزئیات بازگو می‌کند. انتخاب نام الیزابت برای هر دو کاراکتر زن و ایضاً عشقِ کورت به دختر پروفسور که زمانی حکم قتل خاله او را صادر کرده، باعث شده تا از واقع‌گرایی فیلم کاسته شود و همه چیز چیدمان شده بنظر برسد. همين اطناب و تقدیری بودن وقایع فیلم منجر به ایجاد شکاف بین اثر و مخاطب شده است.
مطالب مرتبط
DEFAULT اشتراک گذاری ۰ ۹ افزودن
۲ دیدگاه
حسین ( ۲ ماه پیش )

واقعا لذت می برم از برنامه خوب دراما

DEFAULT ۰ ۰ پاسخ
babak ( ۲ ماه پیش )

درود بر هنر، این زیبای جاودانه

DEFAULT ۲ ۰ پاسخ